W lasach wokół Palmir ponownie prowadzone były badania archeologiczne związane z masowymi egzekucjami przeprowadzanymi przez niemieckich okupantów podczas II wojny światowej. W trakcie prac, które odbyły się w dniach 11–22 maja 2026 roku, odnaleziono kolejne ludzkie szczątki oraz przedmioty należące do ofiar.
Palmiry są jednym z najważniejszych miejsc pamięci narodowej związanych z niemieckim terrorem okupacyjnym. W latach 1939–1941 w okolicznych lasach Niemcy dokonywali masowych egzekucji przedstawicieli polskiej inteligencji, działaczy społecznych, politycznych oraz więźniów politycznych. Mimo że od zakończenia wojny minęło ponad 80 lat, specjaliści nadal prowadzą tu badania, aby upewnić się, że szczątki wszystkich ofiar zostały odnalezione i godnie upamiętnione.
Badania przeprowadzono na podstawie archiwalnych dokumentów
Tegoroczne prace były efektem analizy archiwalnego dokumentu dotyczącego podobnego obszaru. Wynikało z niego, że trzy lata po zakończeniu oficjalnych powojennych ekshumacji odnaleziono tam szczątki kolejnych 14 mężczyzn. Informacja ta stała się podstawą do sprawdzenia wytypowanego miejsca i zweryfikowania, czy wcześniejsze ekshumacje zostały przeprowadzone w sposób kompletny.
Głównym celem badań była weryfikacja zbiorowej mogiły ofiar egzekucji z 26 lutego 1940 roku. Lokalizację oraz zasięg pierwotnego grobu ustalono dzięki analizie archiwalnych zdjęć lotniczych wykonanych w latach 1944–1947 oraz numerycznego modelu terenu.
Odkryto kolejne szczątki ofiar
Po dokładnym przebadaniu i przesianiu ziemi z powojennej jamy poekshumacyjnej archeolodzy natrafili na zarys pierwotnej mogiły. Badania wykazały, że prowadzone po wojnie ekshumacje, realizowane w bardzo trudnych warunkach technicznych, nie zawsze docierały do najniższych warstw grobów.
Pod powierzchnią odkryto częściowo zachowaną warstwę pierwotnego grobu o długości około 7,5 metra, szerokości około 2 metrów i miąższości około 50 centymetrów. To właśnie tam znaleziono kolejne ludzkie szczątki – zarówno pojedyncze kości, jak i fragmenty zachowane w częściowym układzie anatomicznym.
Zabezpieczono również przedmioty osobiste należące do zamordowanych osób, a także łuski i pociski będące bezpośrednim świadectwem dokonanych w tym miejscu egzekucji. W pobliżu zbiorowej mogiły odkryto również pojedynczą jamę grobową zawierającą ludzkie szczątki.
Żandarmeria Wojskowa szkoliła się podczas prac
Badania w Palmirach były także okazją do praktycznej wymiany doświadczeń. Na podstawie wcześniejszego porozumienia w pracach terenowych uczestniczyli żołnierze Żandarmerii Wojskowej z pionu dochodzeniowo-śledczego. W ramach specjalistycznego szkolenia poznawali oni metodykę archeologicznych prac wykopaliskowych oraz procedury stosowane podczas poszukiwań i ekshumacji.
W działania zaangażowani byli również przedstawiciele Kampinoskiego Parku Narodowego oraz żołnierze 2. Mazowieckiego Pułku Saperów z Nowego Dworu Mazowieckiego, którzy na bieżąco prowadzili rozminowywanie terenu.
Palmiry pozostają symbolem niemieckich zbrodni
Kolejne odkrycia pokazują, że mimo wieloletnich badań teren wokół Palmir nadal może skrywać ślady jednej z największych zbrodni popełnionych przez niemieckich okupantów na Mazowszu. Archeolodzy podkreślają, że ich celem jest nie tylko odnalezienie wszystkich szczątków ofiar, ale również zachowanie pamięci o tragicznych wydarzeniach, które rozegrały się w tym miejscu podczas II wojny światowej.
