Ogławiane wierzby, długie pola, stare zagrody i zapomniane cmentarze ewangelickie – to ślady Olendrów, którzy przed wiekami osiedlili się nad Wisłą. Choć wielu mieszkańców mija je na co dzień, nie każdy wie, jaką historię opowiadają. Podczas spotkania w Wilkowie Polskim uczestnicy poznali dziedzictwo osadników, którzy na trwałe zmienili krajobraz Powiśla Kampinoskiego.
Olendrzy pojawili się na tych terenach w XVIII wieku. Określenie to nie oznaczało jednak narodowości, lecz odnosiło się do modelu osadnictwa, który wyróżniały m.in. wolność osobista osadników i brak pańszczyzny. Ważną rolę odgrywały też umiejętności gospodarowania na terenach nadrzecznych, gdzie życie utrudniały okresowe zalania i zmienne warunki przyrodnicze.
Osadnicy dostosowywali swoje gospodarstwa do otoczenia, a ich działalność na trwałe wpisała się w historię regionu. Ślady tej obecności można dostrzec do dziś – nie tylko w zachowanych obiektach, lecz także w układzie pól i charakterystycznych elementach krajobrazu.
O olenderskiej przeszłości Powiśla Kampinoskiego przypominają m.in. ogławiane wierzby, które stały się jednym z rozpoznawalnych elementów mazowieckiego krajobrazu. Ważnym śladem są również długie, wąskie pola ciągnące się od Wisły w kierunku lasu. Ich układ wiąże się z dawnym sposobem organizowania gospodarstw.
W regionie można też znaleźć pozostałości charakterystycznych zagród typu Langhof oraz dawne cmentarze ewangelickie, często ukryte wśród roślinności. Takie miejsca przypominają o społecznościach, które przed laty mieszkały na tych terenach.
Odkrywanie tych śladów pozwala lepiej zrozumieć, jak dawni mieszkańcy dostosowywali się do warunków naturalnych i jak ich obecność wpłynęła na rozwój lokalnych miejscowości.
Spotkanie w ramach projektu przywracającego pamięć o Olendrach odbyło się 8 października w strażnicy OSP w Wilkowie Polskim. Przedsięwzięcie uzyskało wsparcie Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków oraz Oddziału Międzyuczelnianego PTTK w Warszawie. Spotkanie zorganizowały wspólnie Enjoy Leoncin, Koło Kampinoskich Przewodników Turystycznych PTTK, Senior + Wilków Polski oraz KGW Zakątek Talentów. Wykład był okazją do poznania historii osadnictwa olenderskiego i miejsc, które zachowały pamięć o dawnych mieszkańcach regionu.
Radosław Cichocki
radek@wirtualnynowydwor.pl
