Historyczny zespół budowlany dworca kolejowego w Modlinie oficjalnie pozostaje w rejestrze zabytków. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego utrzymał w mocy decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, uznając, że obiekt posiada wyjątkowe wartości historyczne, artystyczne i naukowe, a jego ochrona leży w interesie społecznym.
Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego zakończył postępowanie odwoławcze dotyczące wpisu do rejestru zabytków nieruchomych województwa mazowieckiego historycznego zespołu budowlanego dworca kolejowego w Modlinie. Decyzją ministra utrzymano w mocy rozstrzygnięcie Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z 24 stycznia 2025 roku.
Oznacza to, że pełną ochroną konserwatorską objęte zostały: budynek stacyjny, magazyn, wieża ciśnień, przepompownia, a także podjazd i teren przyległy, zlokalizowane przy ul. Mieszka I 3 w Nowym Dworze Mazowieckim.
Odwołanie rozpatrzone. Decyzja pozostaje bez zmian
Po wydaniu decyzji przez Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków wpłynęło odwołanie do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. W toku postępowania odwoławczego minister przeanalizował zarzuty stron oraz dokonał pełnej kontroli sprawy.
Jak wskazano w rozstrzygnięciu, zgromadzony materiał dowodowy jednoznacznie potwierdza zasadność objęcia zespołu wpisem do rejestru zabytków. Minister uznał, że argumentacja przedstawiona przez MWKZ jest kompletna i merytoryczna, a ochrona prawna obiektu jest nie tylko uzasadniona, ale również konieczna.
Unikatowy przykład architektury kolejowej II RP
W uzasadnieniu podkreślono, że mimo zróżnicowanego stanu technicznego poszczególnych obiektów, zespół dworca kolejowego w Modlinie zachował kluczowe elementy historycznej zabudowy kolejowej.
Zdaniem organów konserwatorskich obiekt stanowi unikatowy przykład architektury kolejowej II Rzeczypospolitej, związanej z koncepcją odbudowy i rozwoju sieci kolejowej w pierwszych latach po odzyskaniu niepodległości. To właśnie ten kontekst historyczny nadaje zespołowi szczególną wartość.
Architektura nurtu narodowego
Na uwagę zasługują również walory artystyczne zespołu. Forma zabudowy reprezentuje nurt narodowy, łączący elementy architektury nowożytnej – zwłaszcza renesansowej i barokowej – ze stylem dworkowym.
Budynek stacyjny, wieża ciśnień, przepompownia oraz magazyn charakteryzują się:
-
klasyczną harmonią i proporcjami,
-
przemyślaną, funkcjonalną bryłą,
-
umiejętnym zastosowaniem historyzującego detalu architektonicznego.
Jak wskazano w uzasadnieniu, całość świadczy o wysokiej klasie projektowej oraz świadomym łączeniu estetyki z funkcjonalnością.
Cenne źródło wiedzy dla badaczy
Zespół dworca w Modlinie posiada także istotne wartości naukowe. Stanowi ważne źródło informacji o architekturze kolejowej z początków dwudziestolecia międzywojennego, w tym o stosowaniu projektów wzorcowych w zabudowie stacyjnej.
W warstwie materialnej obiekt dokumentuje m.in.:
-
technologie budowlane epoki,
-
użyte materiały i sposoby ich opracowania,
-
rozwiązania techniczne charakterystyczne dla infrastruktury kolejowej tamtego okresu.
Zabudowa ta jest również cennym świadectwem twórczości architekta Romualda Millera, jednego z ważnych projektantów związanych z architekturą kolejową w Polsce.
Ochrona w interesie społecznym
Minister Kultury jednoznacznie wskazał, że trwałe zachowanie zespołu dworca kolejowego w Modlinie leży w interesie społecznym. Decyzja zamyka etap administracyjny sprawy i potwierdza rangę obiektu jako istotnego elementu dziedzictwa kulturowego Mazowsza.
Marek Karpowicz
redakcja@wirtualnynowydwor.pl
Fot. WUOZ w Warszawie
